Bilim
Evrenin bilinmeyenleri.
Bilim nedir?
Bu kategori, evrenin ve doğanın henüz tam açıklanmamış yönlerini konu alır: maddenin çok küçük ölçekte nasıl davrandığını, beynin nasıl değiştiğini, uykunun öğrenmeyle ilişkisini ve bilimin sınırındaki büyük soruları. Meraklı biri burada kuantum fiziği, nöroplastisite ve sinirbilim gibi konuların temel fikirlerini gündelik dille öğrenir.
Sıcak Su, Soğuk Sudan Daha Hızlı mı Donar? Bilimin Hâlâ Çözemediği Paradoks
Sıcak suyun soğuk sudan önce buza dönmesi mümkün görünüyor. Mpemba etkisi denen bu tuhaflık lise sıralarından bilime girdi ve fizikçiler bugün bile mekanizmasında anlaşamıyor.
Önizle→
Vücudundaki Bakteriler Hücrelerinden 10 Kat Fazla mı? Meğer Efsaneymiş
Onlarca yıl tekrarlanan "vücudunda 10 kat fazla bakteri var" iddiası aslında hiç düzgün hesaplanmamış bir tahmindi. 2016'daki titiz çalışma gerçeği ortaya koydu: oran neredeyse birebir.
Önizle→
Ahtapotun Beyni Gerçekten Kollarında mı?
Ahtapotun yaklaşık 500 milyon nöronunun üçte ikisi kollarında dağılmış durumda. Her kol, merkezî beyinden bağımsız hissedip karar verebilen küçük bir "mini beyin" gibi çalışıyor.
Önizle→
Muz Radyoaktif mi? Evet — Ve Bilim İnsanları Bunu Bir Birim Yaptı
Muz içindeki doğal potasyum-40 izotopu onu hafifçe radyoaktif yapar. Öyle ki bilim insanları radyasyonu anlatmak için gayriresmî "muz eşdeğeri doz" birimini kullanır.
Önizle→
Sabahları neden daha uzun boylusun?
Sabah kalktığında akşamdakinden yaklaşık 1-2 santim daha uzunsun. Sebebi omurgandaki disklerin gece boyu su emip şişmesi, gündüz ise yer çekimiyle sıkışması.
Önizle→
Neden Kendi Kendini Gıdıklayamazsın?
Beynin, senin yaptığın hareketin sonucunu önceden tahmin edip o duyuyu kısar. Kendi parmağın sürpriz olmadığı için gıdıklanmazsın; başkasının eli ise tahmin edilemez.
Önizle→
Dünyanın En Ağır Canlısı Bir Ağaç Değil, Koca Bir Orman
Utah'daki Pando, kökleriyle birbirine bağlı yaklaşık 47.000 özdeş titrek kavaktan oluşan tek bir organizma. Yaklaşık 6.000 tonluk kütlesiyle bilinen en ağır canlı.
Önizle→
Yağmurun O Toprak Kokusunu Aslında Bir Bakteriye Borçluyuz
Yağmur sonrası hissettiğin o tanıdık toprak kokusunun asıl kaynağı, topraktaki bakterilerin ürettiği "geosmin" molekülü. Burnun bu kokuyu inanılmaz düşük yoğunlukta bile yakalıyor.
Önizle→
Ölümsüz Denizanası: Yaşlanmayı Tersine Çeviren Canlı Gerçek mi?
Turritopsis dohrnii denizanası, hücrelerini başka tipe dönüştürerek erişkin evreden gençliğe geri dönebiliyor. Ölümlü akrabasına göre iki kat DNA onarım geni taşıyor.
Önizle→
Cam Akan Bir Sıvı mı? Katedral Pencerelerinin Sırrı
Eski katedral pencerelerinin altı neden kalın? Yüzyıllardır akan bir sıvı olduğu söylenir. Ama gerçek bambaşka: cam ne sıvı ne de sıradan bir katı.
Önizle→
Sahtekârı Ele Veren Gizli Rakam: Neden Hep 1 ile Başlar?
Doğal veri kümelerinde ilk rakam yaklaşık %30 oranında 1'dir, 9 ise sadece %4,6. İnsanlar sayı uydururken bu dağılımı bozar; bu yüzden Benford Yasası muhasebe sahtekârlığını yakalar.
Önizle→
Fındık Tabağının Sırrı: Büyükler Neden Hep Üstte?
Karışık bir fındık tabağını sallayınca en iri parçalar hep tepeye çıkar. Buna "Brezilya fındığı etkisi" deniyor ve fizikçiler onu hâlâ tam çözemedi.
Önizle→Bilim üzerine okumalar
Bu kategoriyle ilgili kısa blog yazıları — dinlemeden önce ya da sonra oku.
Beslenme Hakkında Yanlış Bilinen 6 Şey
Detoks kürleri işe yarar mı? Kahvaltı gerçekten şart mı? Yağ düşman mı? Beslenme hakkında en sık duyduğun altı mit ve bilimin gerçekte ne dediği.
Yeni Bir Dil Nasıl Öğrenilir? Bilimin Önerileri
Ezber ve kural değil; yeni bir dili gerçekten öğrenmenin yolu başka. Anlaşılır girdi, bol maruz kalma ve hata yapma cesaretinin bilimini konuşuyoruz.
Dinleyerek Öğrenmek: Sesli İçerik Neden Bu Kadar Etkili?
Yürürken, trafikte, bulaşık yıkarken öğrenmek mümkün mü? Sesin ölü zamanları öğrenmeye çevirmesini, çift kodlamayı ve dinlemenin ne zaman işe yaradığını konuşuyoruz.
Bilim hakkında merak edilenler
Kuantum fiziği neden bu kadar tuhaf görünüyor?
Çünkü atom altı ölçekte parçacıklar günlük deneyimimize aykırı davranır: aynı anda birden fazla durumda bulunabilir (süperpozisyon) ve ölçüm sonucu olasılıklarla tanımlanır. Bu davranışlar deneylerle defalarca doğrulanmıştır, sadece sezgimize ters gelir.
Yetişkin beyni gerçekten değişebilir mi?
Evet. Nöroplastisite, beynin yeni deneyim ve öğrenmeyle bağlantılarını yeniden düzenleme yeteneğidir. Çocuklukta daha belirgin olsa da yetişkinlikte de sürer; yeni bir beceri öğrenmek ilgili sinir ağlarını güçlendirir.
Merak'ta bilim konularında ne bulabilirim?
Sitede bilim başlıklarında blog yazıları, kavram sözlüğü ve kategori sayfalarını okuyabilirsin. Kısa sesli anlatımları dinlemek için Merak uygulamasını App Store veya Google Play'den indirebilirsin.
Tüm Bilim içeriklerini sesli dinle
Kısa anlatımları arka planda çal, çevrimdışı indir, serini sürdür. İlk ay ücretsiz.