Edebiyat
Kelimelerin gücüyle düşün.
Edebiyat nedir?
Bu kategoride edebiyatın temel taşları ele alınır: hikâye anlatımı, mit ve efsaneler, okuma alışkanlığı ve dilin düşünce üzerindeki gücü. Edebiyatın insanı ve toplumu nasıl anlattığını, anlatının neden etkili bir araç olduğunu ve okumanın zihni nasıl beslediğini keşfedersin.
"Robot" Kelimesini Aslında Kim Buldu?
Dünyanın en tanıdık teknoloji kelimelerinden biri aslında 1920'de bir Çek oyunundan çıktı ve mucidi yazarın kendisi değil, ressam kardeşiydi.
Önizle→
4000 Yıllık Bir Tableti Okuyunca Odada Neden Soyunmaya Başladı?
1872'de bir müze çalışanı çivi yazısıyla kaplı kil tableti çözdü ve karşısında Nuh Tufanı'ndan asırlar eski bir tufan hikayesi buldu. Heyecandan kendini kaybetti.
Önizle→
"İpucu" Kelimesi Neden Bir Yün Yumağından Geliyor?
İngilizce "clue" kelimesi aslında "yün yumağı" demekti. Bir dedektif romanındaki her ipucu, aslında Antik Yunan'daki bir labirente ve bir iplik yumağına bağlı.
Önizle→
Schiller Yazabilmek İçin Çekmecesinde Neden Çürük Elma Saklardı?
Alman şair Friedrich Schiller, yazı masasının çekmecesinde bilerek elma çürütürdü. O ağır kokuyu koklamadan yazamaz; ziyaretçileriyse kokudan neredeyse bayılırdı.
Önizle→
Lewis Carroll Neden Israrla Mor Mürekkeple Yazardı?
Alice Harikalar Diyarında'nın yazarı, aslında Oxford'da bir matematik öğretmeniydi. Öğrenci ödevlerini mor mürekkeple düzeltir, o alışkanlığı roman yazarken de bırakmazdı.
Önizle→
Bir çeviri hatası Musa'nın başına neden 'boynuz' taktı?
Michelangelo'nun ünlü Musa heykelinin başında iki boynuz vardır. Bunun nedeni, Aziz Jerome'un İbranice 'ışıldayan' anlamındaki bir kelimeyi 'boynuzlu' diye çevirmesidir. Tek bir kelimenin yanlış okunması, yüzyıllarca bütün bir dinî sanatı şekillendirdi.
Önizle→
Tek bir virgül bir vasiyeti ve bir serveti nasıl ele geçirdi?
Yanlış yere düşmüş ya da hiç konmamış tek bir virgül, tarih boyunca mirasları tersine çevirdi, milyonlarca dolarlık davaları belirledi, hatta idam kararlarının kaderini değiştirdi. Noktalama, dilin görünmez ama en güçlü iskeletidir.
Önizle→
Hemingway gerçekten en kısa hikâyeyi altı kelimeyle mi yazdı?
Edebiyatın en ünlü "altı kelimelik romanı" sanılanın aksine Hemingway'e ait değil. Kökeni, onun doğumundan bile önceki gazete ilanlarına dayanıyor ve bu efsane, koca bir mikro-kurgu akımını ateşledi.
Önizle→
Bir virgül bir romanın kaderini nasıl belirler?
Oscar Wilde bütün gününü tek bir virgülü çıkarıp geri koymakla geçirmişti. Ama o minik işaret sadece romanları değil; milyonluk davaları, kanunları ve bazen bir insanın kaderini bile değiştirecek kadar güçlü çıktı.
Önizle→
Bir yazar romanını neden tek bir sesli harf kullanmadan yazdı?
Georges Perec, Fransızcanın en sık harfi olan 'e'yi hiç kullanmadan koca bir polisiye roman yazdı. Yıllar sonra çevirmenler, bu kısıtlamanın aslında Auschwitz'te kaybedilen annesine ve bütün bir aileye tutulmuş gizli bir ağıt olduğunu keşfetti.
Önizle→
Şehrazat neden her gece ölümü erteledi? Binbir Gece'nin hayatta kalma sırrı
Binbir Gece Masalları'nı anlatan Şehrazat, ölümden kurtulmak için ne güzelliğini ne gözyaşını kullandı; sadece hikâyeyi şafakta yarıda kesti. Bu 'gerilimde bırakma' tekniği, bugünkü dizilerin cliffhanger yönteminin bin yıllık atasıdır.
Önizle→
Okumak beyninizi gerçekten yer mi gezdiriyor?
Emory Üniversitesi'nde bir roman okumanın, motor korteksi fiziksel hareket varmış gibi çalıştırdığı ölçüldü. Edebiyat beyinde 'simülasyon' yaratıyor.
Önizle→Edebiyat üzerine okumalar
Bu kategoriyle ilgili kısa blog yazıları — dinlemeden önce ya da sonra oku.
Hikâye Anlatımının Gücü: Neden Beynimiz Anlatılara Bayılır?
Beynimiz neden kuru bilgiyi değil hikâyeyi hatırlıyor? Empati, merak, çatışma ve dönüşüm üzerinden anlatının hafızaya ve ikna gücüne etkisini konuşuyoruz.
Mitler Neden Hâlâ Yaşıyor? Mitolojinin Gizli Gücü
Binlerce yıllık mitler neden hâlâ filmlerde, romanlarda ve içimizde yankılanıyor? Mitolojinin dünyayı anlamlandırma, değer aktarma ve arketip gücünü konuşuyoruz.
Neden Hâlâ Kitap Okumalıyız? Okumanın Zihne Sessiz Faydaları
Ekran çağında kitap okumak neden hâlâ değerli? Empati, kelime dağarcığı, odak kası ve derin okumanın zihne sessizce kattıklarını sakin bir bakışla konuşuyoruz.
Edebiyat hakkında merak edilenler
Hikâye anlatımı neden bu kadar güçlü bir araç?
Çünkü insan zihni bilgiyi soyut listeler yerine olay örgüsü ve karakterler üzerinden daha kolay kavrar ve hatırlar. Hikâyeler duyguyla bilgiyi birleştirdiği için empati kurmayı ve deneyimi başkasının gözünden görmeyi kolaylaştırır.
Mitoloji neden hâlâ önemli sayılıyor?
Mitler, bir toplumun dünyayı, doğayı ve insan doğasını nasıl anlamlandırdığını gösteren erken anlatılardır. Bugün edebiyat, sinema ve dilde karşımıza çıkan pek çok sembol, arketip ve deyim kökenini bu mitlerden alır.
Merak'ta edebiyat konusunda ne var?
Bu sitede hikâye anlatımı, mitoloji ve okuma üzerine blog yazıları ile kavram sözlüğünden yararlanabilirsin. Kısa sesli anlatımları dinlemek için Merak uygulamasını App Store veya Google Play'den indirebilirsin.
Tüm Edebiyat içeriklerini sesli dinle
Kısa anlatımları arka planda çal, çevrimdışı indir, serini sürdür. İlk ay ücretsiz.