Felsefe

▶15 dk🇬🇧 EN

Bir beyin tüpteyse ve sahte bir dünya görüyorsa, bunu nasıl anlardın?

Descartes'ın 'kötü cin' argümanından modern 'tüpteki beyin' deneyine uzanan bu yolculuk, gerçekliğin kanıtlanamazlığını gösteriyor. Şu an tüpte yüzen bir beyin olmadığınızı ispatlayacak hiçbir yöntem yok; çünkü tüm kanıtlarınız da o sistemin parçası olabilir.

Yardım etmediğin biri açlıktan ölürse, onu sen mi öldürdün?

Peter Singer'ın 'boğulan çocuk' düşünce deneyi, gözümüzün önündeki bir çocuğu kurtarmakla uzaktaki açlığa kayıtsız kalmak arasında ahlaki bir fark olup olmadığını sorgular. Mesafe, sezgilerimizi nasıl uyuşturuyor?

Hiç doğmamış olmak senin için daha mı iyi olurdu?

Schopenhauer'dan modern antinatalist David Benatar'a uzanan rahatsız edici bir argüman: Var olmak acıyı zorunlu kıldığı için, hiç doğmamış olmak belki de herkes için daha iyi olurdu. Peki bu mantık gerçekten sağlam mı?

Tanrı'ya inanmak neden matematiksel olarak en kârlı bahistir?

Pascal'ın Bahsi, Tanrı'ya inanmayı sonsuz ödüllü bir kumar gibi çerçeveler: kaybedersen az kaybedersin, kazanırsan sonsuz kazanırsın. Peki bu zarif hesap gerçekten su götürmez mi, yoksa sonsuzluğun kendisi mi argümanı içten içe çürütüyor?

▶15 dk🇬🇧 EN

Tramvay sorununu çözerken beynin neresi yanıyor?

Joshua Greene'in beyin taramaları, 'birini itip beşini kurtarmak' kararının ahlaktan çok bir duygu-mantık savaşı olduğunu gösterdi. Etik, beynin içinde çatışıyor.

▶15 dk🇬🇧 EN

Hayatın anlamsız olduğunu kabul edince neden mutlu olunuyor?

Psikolog Roy Baumeister'in araştırması, 'anlamlı hayat' ile 'mutlu hayat'ın bambaşka şeyler olduğunu ortaya koydu. İkisi sandığımız gibi aynı kapıya çıkmıyor.

Özgür irademiz var mı? Beyin kararı sen vermeden veriyor

Benjamin Libet'in deneyi, beynin bir hareketi sen 'karar verdiğini' fark etmeden önce başlattığını ölçtü. Özgür irade tartışması o günden beri aynı değil.