Dünya Kültürleri

▶19 dk🇬🇧 EN

Sayı saymayan bir dil insan zihnine ne öğretti?

Amazon'daki Pirahã halkının dilinde sayı yok: ne 'üç' ne 'beş'. Bir dilbilimcinin onlarla geçirdiği yıllar, matematiğin doğuştan gelmediğini gösterdi.

▶14 dk🇬🇧 EN

Şeref kültürü kanın basıncına yansır mı?

ABD'nin güney eyaletlerinde hakaret, kuzeydekinden daha çok öfke yaratıyor. Bir laboratuvar deneyi bunu hormon ve nabızla ölçtü; 'şeref kültürü' bedende okunuyor.

Yalnız kişilerin tercih edilmediği bir toplum var mı?

Batı'da 'kendi kararını ver' bir erdem. Ama Doğu Asya araştırmaları, milyonlarca insanın benliğini çok farklı bir denklemle kurduğunu ortaya koyuyor.

Tek bir gemi neden bütün İzlanda'yı akraba yaptı?

İzlandalıların neredeyse hepsi MS 9. yüzyıldaki bir avuç Viking göçmeninden geliyor. Bugün öyle ki uygulama, çıkmadan önce kuzeninle akraba olup olmadığını kontrol ediyor.

Bir Japon adasında neden herkes işaret diliyle konuşuyordu?

1700'lerden 20. yüzyıla dek Massachusetts'teki Martha's Vineyard adasında sağırlık o kadar yaygındı ki işitenler de işaret diliyle konuşuyordu. Sağırlık orada 'engel' değildi.

Tek bir kelimenin çevirisi bir şehri nasıl yok etti?

1945'te Japon başbakanının verdiği 'mokusatsu' yanıtı yanlış çevrildi. Bir kelimenin iki anlamı, tarihin en ağır iletişim hatalarından biri olarak anılır.

Bir kadın neden ölmek için 16 kez kuyruğa girdi?

Violet Jessop, Titanic ile iki kardeş gemisinde de görev aldı ve üçünün de battığı felaketlerden sağ çıktı. Denizciliğin en sıra dışı hayatta kalma öyküsü.

Bir kütüphaneci hangi ülkeyi haritadan sildirtmek istedi?

Sandy Island, 1876'dan 2012'ye dek haritalarda ve Google Earth'te vardı. Bir araştırma gemisi tam üstüne gidince adanın hiç var olmadığı ortaya çıktı.

Japonya'da neden bilerek kırık çanağa altın dökülür?

Japonlar kırılan seramiği gizlemek yerine çatlaklarını altınla doldurup öne çıkarır. 'Kintsugi' denen bu 500 yıllık sanat, kusuru saklamak yerine hikâyenin bir parçası yapmayı öğretir.

Finliler neden bu sözcüğü gururla dünyaya pazarlıyor?

Finlandiya'nın milli sözcüğü 'sisu', çevirisi olmayan bir kavram: tükenme noktasının ötesindeki sessiz dayanıklılık. 1939'da Fin askerlerinin Sovyet ordusuna direnişini açıkladı.

Almanlar neden randevuya 5 dakika erkenliği geç sayar?

Almanya'da dakiklik bir nezaket değil, neredeyse ahlaki bir kuraldır. 'Akademik çeyrek' geleneğinden iş toplantılarına kadar zamanı kullanma biçimi, bir kültürün güven anlayışını ele veriyor.

İsveçliler neden saat 10'da işi bırakıp kahve içer?

İsveç'te 'fika' iş gününü ikiye bölen kutsal bir mola: kahve, tatlı ve sohbet. Ama bu sadece bir kahve arası değil; verimliliği ve sosyal eşitliği koruyan kültürel bir mekanizma.