Para Psikolojisi
Para neden bazı insanlara akar?
Fiyatlar Neden Yuvarlak Sayılara Takılıp Kalıyor?
Piyasada fiyatlar sık sık tam ve sıfırla biten rakamlarda duraklar. Bunun sebebi yatırımcıların topluca yuvarlak sayılarda emir vermesi; bu da kendi kendini gerçekleştiren bariyerler yaratır.
Önizle→
Kazananı Satıp Kaybedeni Tutmak: İçindeki Yanlış Refleks
Yatırımcılar kâr eden hisseyi hemen satıp zarar edeni inatla tutuyor. Ama veriler tam tersini söylüyor: sattıkların, tuttuklarından yılda ortalama yüzde 3,4 daha iyi performans gösteriyor.
Önizle→
Sabah Testosteronun O Günkü Borsa Kârını Ele Veriyor
Londra'daki gerçek trader'larda sabah testosteronu yüksek olanlar günü daha kârlı kapattı. Ama kazanç serileri hormonu artırıp giderek daha agresif risk aldıran tehlikeli bir döngü yaratıyor.
Önizle→
Para korkusu nereden geliyor?
Para korkusu yalnızca cüzdanla değil, beynin derinleriyle ilgilidir. Evrimsel tehdit algısından aile hikâyelerine uzanan bu korku, farkında olmadan tüm finansal kararlarımızı şekillendirir.
Önizle→
Yoksulluk neden insanın zekasını bir gecelik uykusuzluk kadar düşürür?
Harvard ve Princeton araştırmacıları, para kaygısının zihinde hiç kapanmayan bir tarayıcı sekmesi gibi kalıp 'bilişsel bant genişliğini' yediğini gösterdi. Bu yük, performansı yaklaşık 13 IQ puanı düşürüyor; yani bir geceyi uykusuz geçirmiş gibi. Yoksulluk bir tembellik değil, beynin tıkanmasıdır.
Önizle→
Piyangoyu kazananların çoğu neden 5 yılda iflas ediyor?
Büyük ikramiye kazananların önemli bir kısmı birkaç yıl içinde battığını gösteren istatistikler var. Sebep paranın miktarı değil; beynin 'kazanılmamış servet' algısı, ani gelen parayı oyun fişi gibi savurtuyor.
Önizle→
Aynı 100 lira neden 'maaş' hesabında değerli, 'ikramiye' hesabında çer çöp?
Beyin parayı miktarına göre değil, kaynağına göre etiketler ve görünmez kavanozlara böler. Emekle kazanılan parayı kutsarken, beklenmedik geleni neredeyse bedava sanıp savururuz. Buna zihinsel muhasebe deniyor.
Önizle→
Pahalı bir şarap neden ucuzdan daha lezzetli 'hisseder'?
Beyin tarama deneylerinde aynı şarabın fiyat etiketi yükseltilince, hazdan sorumlu beyin bölgesi gerçekten daha çok aktifleşiyor. Yani fiyat etiketi tadı bir yanılsama değil, fiziksel olarak değiştiriyor.
Önizle→
Bedava bir kazak seni neden tüm dolabını yenilemeye sürükler?
Tek bir yeni eşya, geri kalan her şeyi aniden 'uyumsuz' gösterip zincirleme yeni harcamaları tetikler. Buna Diderot Etkisi deniyor ve adı, kırmızı bir sabahlık yüzünden borca giren 18. yüzyıl filozofundan geliyor. İşte bedava kazağın gizli faturası.
Önizle→
Maaş artışı mutluluğu neden bir yerde durur?
Princeton'dan Kahneman ve Deaton'ın 450 bin kişilik araştırması, günlük duygusal mutluluğun belli bir gelir eşiğinde platoya ulaştığını gösterdi.
Önizle→
Kredi kartı neden cüzdandan fazla harcatır?
MIT araştırmacıları Prelec ve Simester, ihalede kartla ödeyenlerin nakitçilere kıyasla iki kata kadar fazla teklif verdiğini ölçtü. 'Ödeme acısı' kayboluyor.
Önizle→
100 lirayı kaybetmek neden iki kat acıtır?
Kahneman ve Tversky'nin Nobel'le taçlanan çalışması, kayıpların aynı miktardaki kazançtan yaklaşık iki kat daha güçlü hissedildiğini ortaya koydu.
Önizle→Tüm Para Psikolojisi içeriklerini sesli dinle
Kısa anlatımları arka planda çal, çevrimdışı indir, serini sürdür. İlk ay ücretsiz.