İçsel Motivasyon nedir?
İçsel motivasyon, bir davranışı dışsal ödül ya da baskı için değil, faaliyetin kendisinden alınan doyum, ilgi veya anlam nedeniyle sürdürme eğilimidir.
Kısaca
İçsel motivasyon, bir işi para, not veya onay gibi dış getiriler için değil; merak, keyif ya da ustalaşma isteği gibi içeriden gelen nedenlerle yapmaktır. Öz-belirleme kuramına göre özerklik, yeterlik ve ilişkili olma duygusu bu motivasyonu besler. Araştırmalar genellikle içsel motivasyonun daha kalıcı öğrenme, yaratıcılık ve süreklilikle bağlantılı olduğunu gösterir.
Nasıl işler?
İçsel motivasyon, bir işi sonucundaki ödül için değil, işin kendisi ilgi çekici olduğu için yapmaktır. Öz-belirleme kuramına göre bu motivasyon üç ihtiyaç karşılandığında güçlenir: özerklik (nasıl yapacağıma ben karar veriyorum), yetkinlik (yaptıkça iyileşiyorum) ve ilişkisellik (bu iş beni bir yere/insanlara bağlıyor). Üçünden biri zayıfladığında ilgi de sönmeye başlar. Bu yüzden aynı iş, seçme hakkı verildiğinde canlı, dayatıldığında yorucu hissettirebilir. Dışsal ödüller ise nötr değildir: zaten ilgi duyulan bir işe eklendiklerinde ilgiyi ödüle kaydırıp içsel motivasyonu zayıflatabilirler.
Yaygın yanlış
Sanılan: İnsanı motive etmenin yolu ödüldür; ödül ne kadar büyükse motivasyon o kadar artar.
Gerçek: Ödül, kişinin hiç ilgi duymadığı ya da mekanik bir işte işe yarayabilir. Ama zaten severek yapılan bir işe dışsal ödül eklendiğinde ters etki görülebiliyor: literatürde "aşırı gerekçelendirme etkisi" denen bu bulguda, çizim yapmayı seven çocuklara çizdikleri için ödül verildiğinde, ödül kalktığında eskisinden daha az çizdikleri gözlenmişti. Ödülün kendisi değil, ilgiyi işten sonuca kaydırması sorun yaratıyor.
Nereden geliyor?
Alanın omurgasını psikologlar Edward Deci ve Richard Ryan'ın 1970'lerden itibaren geliştirdiği Öz-Belirleme Kuramı oluşturuyor. Ödülün içsel ilgiyi zayıflatabildiğini gösteren klasik çalışma ise Mark Lepper, David Greene ve Richard Nisbett'in 1973 tarihli okul öncesi çocuklarla yaptığı çizim deneyidir. Kavramın iş dünyasında yaygınlaşmasında Daniel Pink'in 2009 tarihli Drive kitabının payı büyüktür.
Günlük hayattan örnek
Bir çocuğun ödül ya da nota bakmadan, sırf merak ettiği için saatlerce kitap okuması içsel motivasyona örnektir. Aynı şekilde bir müzisyenin ücret almadan, sadece çalmaktan keyif aldığı için pratik yapması da böyledir.
Sohbette şöyle anlat
“İlginç olan şu: bir işi zaten severek yapan birine dışarıdan ödül vermeye başlarsan, motivasyonu artırmak yerine bazen tam tersine söndürebiliyorsun.”
İçsel Motivasyon hakkında sık sorulanlar
İçsel ve dışsal motivasyon arasındaki fark nedir?
İçsel motivasyonda kişi işi kendisi için yapar — ilgi, merak, tatmin. Dışsal motivasyonda ise işin dışındaki bir sonuç için yapar: para, not, onay, ceza kaçınma. İkisi bir arada bulunabilir ama farklı biçimde davranır.
Para motivasyonu tamamen kötü mü?
Hayır. Adil bir karşılık, özellikle temel ihtiyaçlar karşılanmadığında güçlü ve meşru bir motivasyondur. Sorun, zaten ilgi duyulan bir işte ödülün odağı işten sonuca kaydırıp içsel ilgiyi zayıflatabilmesidir.
İçsel motivasyon nasıl güçlendirilir?
Öz-belirleme kuramının önerdiği yol üç ihtiyacı beslemekten geçiyor: nasıl yapılacağı konusunda seçim alanı bırakmak, ilerlemeyi görünür kılacak geri bildirim vermek ve işi anlamlı bir bağlama ya da topluluğa bağlamak.
İlgili kavramlar
Her gün 5 dakika, yeni bir merak
Yüzlerce kavram ve fikir, net sesli anlatımla cebinde. Uygulamayı indir, öğrenmeyi alışkanlığa çevir.